Iznad klisure Gradca, svega desetak kilometara od Valjeva, a samo nekoliko kilometara posle manastira Ćelije, na očaravajućoj Povlen planini nalazi se manastir Lelić. Zadužbina je Vladike Nikolaja čije su mošti prenete devedesetih godina iz Amerike u ovu crkvu. Od ovog manastira na dalje, nestaju tragovi urbanizacije i pocinje magična lepota Povlena. Vladika NikolajVelimirovič (poznat i kao Sveti Nikolaj Srpski i Sveti Nikolaj Žički) rođen je u Leliću 1881. godine u seljačkoj porodici koja je imala još osmoro dece. Posle završetka bogoslovije, dobija stipendiju države za nastavak studija na univerzitetu u Švajcarskoj gde će nekoliko godina kasnije doktorirati. Nakon Švajcarske odlazi u Oksford gde završava filozofski fakultet i doktorira iz filozofije. Bez obzira na dva doktorata, u Beogradu mu nije priznata ni jedna diploma jer nije imao završenu punu gimnaziju. Tako se Nikolaj, sa dva završena fakulteta i dva doktorata, vraća u srednju školu i polaže sedmi i osmi razred.
Pred početak prvog svetskog rata uzima aktivno učešće u borbi za ujedinjenje srpskog naroda. Bio je sjajan govornik, uoči Kumanovske bitke 1912. godine u besedi “O prvim žrtvama” Nikolaj kaže: “Pale su prve žrtve rata, pokapana je zemlja krvlju, zakukale su majke i zajecala siročad... Mi ne vodimo jedan osvetnički, no jedan oslobodilački rat. Mi nećemo Turcima da se svetimo, mi hoćemo samo da učinimo kraj njihovoj vladavini nad jednom rasom, koja je zrela da sama sobom vlada... Mi verujemo da Bog kroz nas vrši svoje delo. Bog, koji je pre pet stoleća poslao iz Azije jedno herojsko pleme da kazni zavađene i pocepane balkanske hrišćane, pale moralom i intelektom, podiže danas te iste hrišćane, preporođene i ujedinjene, da vrate tuđince, koji su završili svoju misiju na Balkanu, na njihovo azijatsko ognjište. Dobro su završili Turci bogodanu im misiju: niko bolje ne bi je izvršio od njih... Zato je Bog i izabrao taj narod, sa starozavetnim moralom, da kazni hrišćanski Balkan, u svemu slab izuzev prestupa. Nije Bog izabrao Turke da nas Turci prosvete, no da nas kazne. Nisu Turci došli na Balkna ko vaspitači naši, no kao sudije. Vladavina turska nije trebalo da znači za balkanske narode školovanje no ognjeno čistilište. Pet stoleća goreo je balkanski hrišćanin u tom ognjenom čistilištu. Pet stoleća iskupljenja sledovalo je moralnom padu. Došlo je vreme vaskrsenju...” Početkom 1915. godine, predsednik srpske vlade Nikola Pašić ga šalje u Ameriku da bi propagirao borbu srpskog naroda. Na samom početku Drugog svetskog rata Nemci su ga izolovali u manastiru, a 1944. godeni sproveli u koncentracioni logor Dahau u kom je dočekao oslobođenje. Ipak, Nikolaj ne želi da se vrati u komunističku Srbiju već emigrira u Ameriku. Preminuo je 1956. godine, dok se molio u ruskom manastiru u Pensilvaniji. Posmrtni ostaci preneti su u Lelić 1991. godine. Kanonizovan je pre nekoliko godina, a već naredne godine episkom šabačko-valjevski Lavrentije, svoju zadužbinu manastir Soko kod Ljubovije posvećuje svetom Nikolaju.
Sav materijal na ovom sajtu je zaštićen u Zavodu za intelektualnu svojinu. Nije dozvoljena upotreba tekstova, fotografija i ostalog sadržaja bez naše pisane dozvole.
Manastiri i crkve 
